15 maart
Case
Een leerling vroeg Zhaozhou: “Wat is het Zuivere Land?”
Zhaozhou antwoordde: “Een plas pis.”
De leerling vroeg: “Wilt u me dat tonen, aub?”
Zhaozhou zei: “Breng me niet in de verleiding.”
Kort
Er is geen kortere binnenweg dan de dingen in onze omgeving ernstig nemen.
Iets langer
Zhaozhou's gesprekken zijn heel beroemd geworden. Maar bij leven trok hij weinig leerlingen aan. Als je dit gesprekje leest, is dat niet te verwonderen. De vraag van de leerling over 'het Zuivere Land' maakt deel uit van de toenmalige boeddhistisch mythologie. Ergens heel ver weg (soms is dat zelfs een ander heelal), woonde een Boeddha die zo krachtig was dat gewoonweg zijn aanwezigheid iedereen in het hele land verlichtte. Heel wat boeddhisten in die tijd hoopten op een wedergeboorte in dat Zuivere Land, waar ze vanzelf zouden ontwaken. De leerling wil van Zhaozhou weten wat hij van dat Land afweet. Maar Zhaozhou wijst het hele idee van het Zuivere Land van de hand. Het is als een plas pis: iets wat je soms afscheidt, maar er nadien toch maar beter niet van drinkt. Hopen op een plek waar alles gemakkelijk is, houdt je vast in een escapistische droom. Ontwaken is wat anders.
We kunnen Zhaozhou's 'plas pis' ook anders lezen. Misschien is datgene wat de leerling zoekt wel degelijk in een plas pis te vinden. Mogelijk zegt Zhaozhou dat de gemakkelijkste manier om te ontwaken erin bestaat de concrete verschijnselen in je omgeving ernstig te nemen. En werk te maken van een wijze omgang met om het even wat. Zoals pis. Zo is pis inderdaad zelf een Zuiver Land.
De leerling vraagt “Kunt u me dat tonen?” Hij vermoedt wellicht dat Zhaozhou het niet zo letterlijk meent, en dat die 'plas pis' symbool staat voor een Diepe Waarheid. Ik stel me dan graag voor dat Zhaozhou rechtstaat om te tonen hoe letterlijk hij het wel meent, en dat hij doet alsof hij dan en daar zal gaan pissen, dreigend: “Breng me niet in de verleiding, jongen.” Spijtig genoeg weten we niet wat er nadien gebeurde.
Voor de hele reeks, klik hier.