19 februari
Case
Een leek bezocht meester Zhizang.
Meester Zhizang vroeg hem: “Heb je al iets geleerd bij andere leraren?”
De leek antwoordde: “Ik heb meester Jingshan eens bezocht.”
Zhizang vroeg: “Wat heeft hij jou gezegd?”
De leek antwoordde: “Dat er niet één enkel ding was.”
Zhizang vroeg: “Heb jij een vrouw en kinderen?”
De leek antwoordde: “Ja.”
Zhizang vroeg: “Heeft Jingshan een vrouw en kinderen?”
De leek antwoordde: “Nee.”
Zhizang zei: “Dan is het oké voor Jingshan om te zeggen dat er niet één ding is.”
De leek boog, dankte Zhizang en ging weg.
Kort
Je zen hangt wel degelijk af van je situatie.
Iets langer
Bijna alle teksten die we uit het boeddhisme of de zen kennen zijn geschreven door kloosterlingen. En tot voor heel recent waren boeddhistische monniken verplicht celibatair, zodat ze zich echt helemaal konden wijden aan de beoefening en studie van het boeddhisme. Maar in alle tijden bestond de overgrote meerderheid van de boeddhisten uit leken. En hoewel het lekenleven – met een baan, een relatie, met kinderen enzovoort – veel complexer is dan een kloosterleven, wordt er in het boeddhisme wezenlijk geen onderscheid gemaakt tussen monniken en leken. Iedereen kan het boeddhisme beoefenen en tot verlichting komen. Maar verschillende leefomstandigheden vragen wel degelijk om een andere invulling van de praktijk – én van het verlichte leven. Celibataire kloosterlingen kunnen zich radicaal geven aan de leegte van alles, en zo onthecht mogelijk worden. Leken, zeker als ze kinderen hebben, kunnen er niet omheen dat ze moeten leren omgaan met meer gehechtheden en de zorg voor de noden van de gezinsleden, en dat ze daarvoor een degelijke broodwinning nodig hebben. Dat maakt het leven niet per se minder zen. Maar die zen zal wel wat anders zijn dan in de verhaaltjes over kloostermonniken.
(Zelfzuchtige notitie: Ik word vandaag 55 jaar. Mijn zen vandaag is beduidend anders dan toen ik 19 was. Sinds een kleine 12 jaar ben ik vader. In het begin leek het alsof kinderen krijgen mijn zen compleet doodkneep. Maar dat bleek een vergissing. Mijn zen veranderde. Grondig.)
Voor de hele reeks, klik hier.