11 februari
Case
Een leerling vroeg aan Zhaozhou: “Wat is het ene woord?”
Zhaozhou antwoordde: “Als je je aan één woord houdt, zal het je bejaard maken.”
Kort
Zen herleiden tot 'de essentie' doet alle leven eruit verdwijnen.
Iets langer
Moderne westerlingen hebben iets met 'de essentie'. Ze stellen zich graag voor dat ze een oude of exotische traditie kunnen bekijken, daar 'de essentie' uit halen en de rest wegwuiven als overbodige accessoire. Bijvoorbeeld: de essentie van zen is niet-oordelende mindfulness. Dus wie voor een boeddhabeeld buigt, wisselt de essentie in voor een bijgelovige bijkomstigheid. Of wie maatschappelijke kritiek uit, is wegens een gebrek aan oordeelloosheid niet echt 'zen'.
Er is een reden waarom de Boeddha zoveel praktische lijstjes aanbood en geen duidelijk filosofisch systeem. Er zijn de acht paden, de tien paramis, de zevenendertig wegen, de zeven ontwakingsfactoren en ga zo maar voort. Het zijn allemaal manieren om aan te geven dat, wat je ook over een ontwaakt leven zegt of denkt, het altijd maar een aspect ervan uitdrukt. Het kan diep en wijs aanvoelen om uit die lijsten er één element uit te plukken en dat tot dé essentie te benoemen. Maar in de praktijk is dat even onzinnig als besluiten welk van je organen de essentie van je lichaam is en de andere verwaarlozen. Het haalt alle leven uit je praktijk.
Voor de hele reeks, klik hier.