21 februari
Case
Een leerling vroeg aan meester Mazu: “Waarom zegt u dat de Boeddhageest de gewone geest is?”
Mazu antwoordde: “Om kleine kinderen te laten ophouden met wenen.”
Kort
Zenmeditatie is het experiment aangaan: wat gebeurt er als ik ophoud met jammeren?
Iets langer
Dit gesprek is het vervolg op de uitspraak van Mazu gisteren. Alleen al het feit dat die leerling de vraag durft stellen vind ik inspirerend. Het is zo makkelijk om instemmend te knikken als een zenleraar zegt dat de Boeddhageest je gewone geest is. Het is veel moeilijker om te erkennen dat dit misschien wel mooi kan klinken, maar dat je niet zo zeker bent wat dit nu in de praktijk betekent. Waarom zegt u dat? Dat zijn de verlichtende vragen. En op verlichtende vragen kun je verlichtende antwoorden krijgen.
Maar wat zegt Mazu hier nu op? Wat zijn die kleine kinderen die hij wil doen ophouden met wenen? Je zou kunnen denken dat hij mensen wil troosten die er niet toe komen om de diepe Boeddhageest te ervaren in hun meditatie. Dat hij hen gerust stelt door te zeggen dat ze gewoonweg hun eigen geest kunnen waarnemen. Dat is ook al niet slecht, en sowieso moet iedereen op zijn niveau werken. Maar ik denk niet dat Mazu dat bedoelt. (Dat zal morgen overigens blijken in het vervolg van dit gesprek.) Het zou wel eens kunnen zijn dat de 'wenende kinderen' niet slaan op beginnelingen, maar op onze jammerende innerlijke stemmetjes: de talloze onvervulde verlangens, afkerigheden, die onze geest bevolken. De begerige stemmetjes zoeken steeds maar naar iets nieuws, en jammeren erop los als ze het niet krijgen. De afkerige stemmetjes willen steeds maar weg van de situatie zoals ze nu is, en wenen als dat niet lukt. Wat een onrust. Hoe meer je mediteert, hoe meer je die dingen te zijn krijgt. En daarvan zegt Mazu dat dit de Boeddhageest is? Wel, ja. En dat maakt het misschien al mogelijk dat het gejammer over de aanwezigheid van die stemmetjes kan kalmeren. Als we echt erop vertrouwen dat het inderdaad deze geest is die we in onze meditatie te bekijken hebben, en niet een of andere Speciale Geest, dat dit is wat Boeddha's doen, dan kan er plots iets veranderen. Dan lijkt het alsof een kind dat lang zat te weten om voedsel, heel eventjes ophoudt met wenen, en daardoor ziet dat er al die tijd eten voor zijn neus stond. En dan, pas dan kan het beginnen eten.
Er is zoveel meer gejammer waarmee we zoveel makkelijker kunnen ophouden dan we denken.
Voor de hele reeks, klik hier.